Alyaskada son 100 ildə meşə yanğınları rekord həddə çatıb
Yeni araşdırma Alyaskada son 100 ildə yanğınların 3 min illik dövrü üstələdiyini deyir. Səbəb kimi qlobal istiləşmə göstərilir.
Alyaskada son 100 ildə meşə yanğınları rekord həddə çatıb - alimlər xəbərdarlıq edir
«IFLScience» yazır ki, yeni tədqiqat Alyaskada son yüz ildə baş verən meşə yanğınlarının sayının və miqyasının əvvəlki 3 min il ərzində müşahidə olunan dövrü geridə qoyduğunu göstərib. Tədqiqatçılar bunu qlobal istiləşmənin təsiri ilə izah edirlər.
Alyaska adətən qar və buzla xatırlanır. Amma görünür, mənzərə dəyişir. Müəlliflərin fikrincə, istilənmə fonunda torpaqlar daha çox quruyur, oduncaqlı bitkilər genişlənir və bu da yanğınlar üçün ideal şərait yaradır. Bəs bu yenilik bizə nə verəcək? Onların qənaətincə, son illərdəki yanğın sıçrayışı təsadüf deyil, gələcək üçün siqnaldır.
Son Xəbərlər
Xiaomi 15 Ultra Qlobal Versiyası
Xiaomi yeni flaqman modeli Xiaomi 15 Ultra-nı qlobal satışa çıxaracağını təsdiqlədi. HyperOS 2.0 ilə yeni dövr başlayır!
Samsung-un Üçqatlanan Telefonu
Samsung, Galaxy Unpacked tədbirində üçqatlanan telefon konseptini təqdim etdi. Yeniliklər haqqında daha çox məlumat əldə edin.
Realme GT 7: Ən Ucuz Smartfon
Snapdragon 8 Elite çipi ilə Realme GT 7 fevral ayında təqdim ediləcək. Yeni xüsusiyyətlər və uyğun qiymət gözləyir.
Almaniyanın Goethe Universitetinin baş tədqiqatçısı Angelica Feurdean press-relizdə bildirib: «Minilliklər boyu bir-birinə bağlı dəyişikliklər göstərir ki, son yanğınlar sürətli transformasiya yaşayan bir sistemin göstəriciləridir».
Komanda Alyaskanın permafrost zonasında 3 min illik yanğın tarixini bərpa etmək üçün torpaq qatlarından doqquz nümunə götürüb. Hər nümunə təxminən 50 santimetr uzunluğunda olub. Torf qatlarında kömür qalıqları, tozcuqlar, mikroorqanizmlər və bitki fosilləri qorunub - bəziləri hətta 1000-ci ildən. Nümunələr 2015-ci ildə toplanıb və bir növ «geoloji zaman kapsulu» rolunu oynayıb.
Kömür qalıqları, bitki örtüyü və su rejimi ilə bağlı göstəricilər sərt bir mənzərəni ortaya qoyub: 1000-ci ildən 1200-cü ilə qədər olan təxminən 200 illik qısa fasilə istisna olmaqla, 1000 e.ə.-dən 1900-cü ilə qədər - yəni 2 900 il boyunca - yanğın aktivliyi nisbətən aşağı səviyyədə qalıb. Dönüş isə XX əsrin əvvəlində başlayıb: yanğın aktivliyi artım tendensiyasına girib və əsrin ortalarına doğru rekord hədlərə çatıb. Bir sözlə, bundan sonra eniş yox, yalnız yüksəliş görünür.
Məqalədə bu nəticələrin peyk müşahidələri ilə də uzlaşdığı qeyd olunur: 1969-2023 illəri arasında regionda 36 yanğın baş verib. Bundan əvvəlki peyk məlumatları da son onilliklərdə yanğınların sayı, ölçüsü və intensivliyinin artdığını, həmçinin yanğın mövsümünün uzandığını göstərirdi.
Diqqətçəkən digər məqam isə budur: tədqiqatçılar son böyük yanğınların daha aşağı kömür izi ilə üst-üstə düşdüyünü bildirirlər. Alyaska Fairbanks Universitetinin (UAF) Toolik Field Station mərkəzində coğrafi informasiya sistemləri və məsafədən zondlama üzrə menecer olan həmmüəllif Randy Fulweber press-relizdə deyib ki, bu, «yanğınların daha isti yanması, daha çox yanacağın tükənməsi və nəticədə daha az kömür qalması» ilə bağlı ola bilər.
Fulweber əlavə edib: «Bu, yanğın rejiminin dəyişdiyini göstərə bilər - yəni yanğınlar həqiqətən də çox isti yanır». Əslində bu sual hələ açıq qalır: Alyaskada bu tendensiya nə qədər sürətlənəcək?
Tədqiqat Biogeosciences jurnalında dərc olunub.
Bu xəbəri necə dəyərləndirirsiniz?
